Biểu tượng của nghệ thuật đương đại Yayoi Kusama – sinh năm 1929 tại Matsumoto, Nhật Bản – đã qua đời ngày 14 tháng 8 vừa qua. Hành trình nghệ thuật của bà đi từ những chấm màu kỳ ảo của bệnh tâm thần từ tuổi thơ bất hạnh đến những viện bảo tàng lớn nhất trên thế giới, kết hợp các các khái niệm nghệ thuật đại chúng (pop art), chủ nghĩa tối giản (minimalism) và nghệ thuật ảo giác (psychedelia) – từ hội họa, trình diễn, không gian sắp đặt quy mô lớn, tác phẩm điêu khắc ngoài trời, cho đến văn chương, điện ảnh, thời trang và kiến trúc.
Love Is Calling là một trong những không gian biến hình huyền ảo nhất của Kusama. Tác phẩm là đỉnh cao về ngôn ngữ tạo hình của nghệ sĩ—từ những chấm tròn (polka dots) biến thể thành điêu khắc mềm như vũ điệu – kết hợp với lời xướng âm, và nhất là những phản chiếu vô tận do ảo ảnh của không gian quang học.
Người thưởng ngoạn đi vào một căn phòng tối lót gương, giữa những hình khối bơm hơi vươn ra từ sàn và trần nhà, từ từ đổi màu. Họ nghe một bản ghi âm giọng Kusama khi bà đọc một bài thơ do chính bà sáng tác bằng tiếng Nhật. Bài thơ dịch sang tiếng Anh là Residing in a Castle of Shed Tears/sống trong một lâu đài làm bằng những giọt lệ rơi.
Tượng của Yayoi Kusama trên toà nhà Louis Vuitton
BÀI TRONG TUẦN
Cơn Địa Chấn Mơ Hồ – Truyện ngắn của Hoàng Chính
Odie Ơi! – Chụp và Chép của Paulina Đàm & Đặng Thơ Thơ
Vũ Thất và “Đời Thuỷ Thủ” – Nhận định của Trần Thị Nguyệt Mai
Những Dòng Viễn Xứ (2) – tuỳ luận của Julio Ramón Ribeyro – Trần C. Trí chuyển ngữ
Con Chó Chết Trên Sàn Nhà – truyện chớp của Bev Craddock – Đặng Thơ Thơ chuyển ngữ
Tài hoa Bùi Giáng—và một bài thơ nổi tiếng của Baudelaire (1/2/3) – Biên khảo/Phê bình của Bùi Vĩnh Phúc
cơn địa chấn mơ hồ
Mặt đất bỗng sụp dưới chân, tôi lạc vào cơn địa chấn mơ hồ, lạ lẫm. Tôi lao đao chóng mặt. Tai tôi ù đi. Và tôi chợt nhận ra mình vừa mới đem tai họa đến cho một gia đình không quen biết.
Tài hoa Bùi Giáng—và một bài thơ nổi tiếng của Baudelaire [phần 2]
[ Để kỷ niệm 100 năm sinh Bùi Giáng (1926 – 2026) & 205 năm sinh Baudelaire (1821 – 2026) ]
Bùi Giáng qua nét vẽ Đinh Cường.
Trở lại với bài thơ của Baudelaire. Có thể …
NHỮNG DÒNG VIỄN XỨ (2)
Julio Ramón Ribeyro Zúñiga (1929-1994) là nhà văn người Peru nổi tiếng về truyện ngắn. Các đoạn chuyển ngữ dưới đây được trích rải rác từ tuyển tập “Prosas apátriadas” (1975 – ed. 2023), một tác phẩm …
Tài hoa Bùi Giáng—và một bài thơ nổi tiếng của Baudelaire [phần 1]
[ Để kỷ niệm 100 năm sinh Bùi Giáng (1926 – 2026) & 205 năm sinh Baudelaire (1821 – 2026) ]
Bùi Giáng qua nét vẽ Đinh Cường.
.1.
Công phu và đóng góp của Bùi Giáng …
Odie Ơi!
Odie và Tác Phẩm- ảnh Paulina Đàm
Overdose ơi, đã đi đâu rồi?
Hay là đã đi chơi với chim?
Nếu có đi, thì phải từ từ
Rồi ta, sẽ lủi thủi theo sau.
OD và Con Chim Chết
Mỗi …
Làm Sao Quên/How to Forget
Tôi đặt ký ức xếp hàng dọc theo tường.
Chúng van xin tôi xá tội. Đây là buổi tối
tôi thấy em trên sàn nhà, gập mình lại
như mớ đồ giặt. Nơi đây những chiếc khăn đẫm …
Một thời Đại Học Sài Gòn: Giáo sư Trần Ngọc Ninh và Di ngôn ẩn giữa bao mùa tuyết xưa (kỳ chót)
Tôi không dám tỏ cho ông biết, vì e không làm tròn, nhưng lòng đã dặn lòng sẽ tự giao việc nhặt nhạnh những bông tuyết xưa của một người hết sức xứng đáng như Giáo sư Trần Ngọc Ninh hầu góp vào một thời đã vĩnh viễn thành lịch-sử.
ma trận của lời
Tôi đã mơ. Nhưng giấc mơ quá chi tiết. Tôi nhớ từng câu nói. Tôi nhớ mùi cà phê rang. Tôi nhớ bóng me đổ trên vỉa hè. Tôi nhớ nụ cười của Bùi Giáng. Tôi nhớ giọng nói trầm trầm của Phạm Công Thiện. Tôi nhớ những câu hỏi. Tôi nhớ câu cuối cùng của Sartre: “Hãy tiếp tục ghi chép”.
thầy phu
Có đêm ông tỉnh dậy dưới mái che trạm xe buýt, thấy mình đang lẩm bẩm thành tiếng. Không phải giọng nói của ông. Là giọng đàn bà. Ông lặng im, thở dốc. Mưa bắt đầu rơi. Nước tạt vào chân, lạnh ngắt. Ông ôm đầu gối, ngồi như vậy cho tới khi thấy một đôi dép trước mặt.
truyện Hài Đồng
Baby (Cradle) 1917 – Gustav Klimt (1862-1918)
Hài Đồng ở phố Khâm Thiên, nói thế, không phải là: Hài-Đồng-ở-phố-Khâm-Thiên, mà Hài Đồng đã ở sẵn đấy rồi. phố K., phố của Quan Âm, phố vui, phố buồn, …
Một thời Đại Học Sài Gòn: Giáo sư Trần Ngọc Ninh và Di ngôn ẩn giữa bao mùa tuyết xưa (Kỳ 8)
Khởi Hành được hân hạnh đăng nhiều bài của Giáo sư Trần Ngọc Ninh, nhưng điều tôi muốn nói là tấm lòng và hy vọng của ông đặt vào Phụ nữ. Tôi không bao giờ quên câu nhắn nhủ bất hủ “Giặc đến nhà, Đàn bà phải đánh”, không vì hết đàn ông mà vì đó là truyền thống (bổn phận) của phụ nữ Việt Nam.
Tháng Tám
Chẳng có tương lai nào là không bất trắc. Những khoảnh khắc vào năm 1945, 1954, 1975, đều là những khoảnh khắc bất trắc. Tôi nghĩ chúng ta sẽ thay đổi. Không phải con người thay đổi mà lịch sử thay đổi, vì người Việt chúng ta không còn khả năng để làm điều ấy.
Từ nhà tù đến “TỔ QUỐC TRĂM NĂM” – Đọc tiểu thuyết hồi ký tù cải tạo của Lê Lạc Giao
Tháng 6 vỡ nắng gọi mùa hè xa. Một mùa hạ đến sau nhịp xuân gãy đổ của năm 1975. Lẽ đáng mọi người phải được sống thanh bình, yên ả trong một đất nước …
BÀI NÓI CHUYỆN CỦA TRỊNH Y THƯ VỀ THUYỀN
(Trình bày trong buổi ra mắt sách tại California 8. 8. 2026)
Thuyền là cuốn tiểu thuyết của nhà thơ Nguyễn Đức Tùng thuật lại chuyến vượt biên bằng đường biển của một nhóm người khi …
Da Màu: 20 Năm Mở Rộng Cương Vực Chữ Nghĩa Việt
Nhìn từ năm 2026, thành tựu sâu xa của Da Màu nằm ở việc giữ hai món nợ trong cùng một lương tâm biên tập. Văn học Việt phải nhớ những phần lịch sử từng bị cưỡng bức xóa bỏ; văn học ấy cũng phải tiếp nhận các đời sống nảy sinh thời hậu chiến, vượt biển và nhập cư. Ký ức đòi sự trung thành với người đã khuất và những tác phẩm từng bị vùi lấp. Hiện tại đòi quyền sống cho kinh nghiệm mới, giọng viết mới và các căn tính từng bị cộng đồng để ngoài cửa. Da Màu đặt văn học miền Nam bên sáng tác trong nước, người tị nạn bên thế hệ sinh ra tại Mỹ, tiếng Việt bên tiếng Anh, kinh nghiệm dị tính bên kinh nghiệm queer, truyền thống bên thể nghiệm.
Một thời Đại Học Sài Gòn: Giáo sư Trần Ngọc Ninh và Di ngôn ẩn giữa bao mùa tuyết xưa (Kỳ 7)
Tôi tìm được Nuôi Sẹo [của Triều Sơn] và lời giới thiệu “Nuôi Sẹo: Mười lăm năm ấy-Kỷ niệm về Triều-Sơn” của Trần Ngọc Ninh rồi làm lại theo nguyên bản đã thấy trên Tình Thương …. Bản này đại diện cho chủ trương “giản dị hóa và thống nhất” cách viết Việt ngữ theo khuynh hướng của Trần Ngọc Ninh, với các “ngữ tố” viết liền nhau—như: tâmhồn, thấmnhuần, Phậthọc vv.
Những Đường Ray Trí Nhớ và Sự Bất Khả Giải của Phận Người – (Về tiểu thuyết “Thuyền” của Nguyễn Đức Tùng)
Корабль в бурю – Ship in a Storm (1887)
Ivan Aivazovsky (1817 – 1900)
Khi lật mở cuốn tiểu thuyết Thuyền của Nguyễn Đức Tùng, người đọc không đơn thuần bước vào một tác phẩm hư cấu hay …
Đường Mù U
Mưa dầm xứ Huế dai dẳng dễ sợ: Những cơn mưa lất phất vừa đủ ướt áo nối nhau lê thê như một khúc nhạc buồn. Sau một hồi gửi tâm hồn bay bổng và …
da màu lên … hai mươi tuổi
Với tôi, người cộng tác với Da Màu từ ngày thành lập cho đến nay, Da Màu có lập trường, nhưng không cực đoan và bè phái; có quan điểm riêng, nhưng không kín cửa; phi-chính-trị, nhưng không đứng ngoài chính trị; ủng hộ cách tân, nhưng không bài bác truyền thống; tràn đầy văn chương Việt, nhưng không thiếu văn chương thế giới; hướng tới tương lai nhưng không kỳ thị quá khứ.
Tiệm Bán Lịch Sử
“Cái này của ông.” Sơ Anna lấy cuốn lịch sử khỏi kệ, đặt gọn vào tay khách hàng. “Hoàn hảo chẳng kém bất cứ lịch sử nào tôi từng bán.”
Cuộn lịch sử nhúc nhích, ngoe …
Một thời Đại Học Sài Gòn: Giáo sư Trần Ngọc Ninh và Di ngôn ẩn giữa bao mùa tuyết xưa” (Kỳ 6)
Giới trẻ và chính quyền Miền Nam đã không quên phần Nông thôn trong cuộc chiến. CTCTH 65/SYP có thể chưa thành công, nhưng đã góp phần vận động giới trẻ … hướng về nông thôn …. Cụ thể hơn nữa, nhóm bạn đã lập thành CTCTH 65/SYP được học hỏi nên, sau khi di tản hoặc lần lượt thoát khỏi Miền Nam sau 1975, đã thành công trong việc xây dựng Nhật báo Người Việt và tạp chí Thế kỷ 21 tại Nam Califonia–hai phương tiện truyền thông giúp họ vừa tiếp tục giữ được tinh thần kết đoàn vừa cung cấp tin tức xác thực cho một cộng đồng tỵ nạn trên đà gây dựng.
Mùa hè đỏ lửa 1972 & Đại lộ kinh hoàng
Gánh Con
Sau khi Quảng Trị thất thủ, hàng chục ngàn thường dân và binh lính Việt Nam Cộng Hoà tháo chạy khỏi Quảng Trị bằng Quốc lộ 1. Giữa dòng người hoảng loạn, quân đội …
tiệm cầm đồ
Anh nhìn xuống tập bản thảo. Giấy đã ngả vàng ở góc. Có chỗ bị gạch xóa rồi viết đè lên trên. Có chỗ một chữ được viết lại đến ba lần trong cùng một dòng. Đó là dấu vết của một người từng ngồi một mình, và cố làm cho câu văn đúng hơn, đẹp hơn. Kha hiểu cảm giác đó. Anh đã từng ngồi như vậy nhiều đêm, trước một trang đầy chữ viết đi viết lại. Chỉ là, anh chưa từng viết được những truyện như thế này.
Một thời Đại Học Sài Gòn: Giáo sư Trần Ngọc Ninh và Di ngôn ẩn giữa bao mùa tuyết xưa” (Kỳ 5)
Theo tập san Tình Thương, “Dư luận báo chí nhắc tới ‘Công Tác Mùa Hè 65’ lần đầu tiên lại nằm trong mục ‘Ao Thả Vịt’ của báo Sống và sau đó được Tú Xe họa lại trên báo Tiếng Vang. Qua những giòng chữ trào lộng đó, người ta chỉ được nghe tới con số lớn lao 30 triệu, sự có mặt của người Mỹ, ê kíp ông Chu Tử bán mình cho Mỹ… . ‘Thiếu sửa soạn dư luận,’ đó là khuyết điểm đầu tiên của Tổ chức.”
chết là hết bị phạt cấm túc
Jenny tính giới thiệu tôi với hồn ma của một thằng con trai chết trong thư viện vào tuần lễ thi cuối năm 1986. Nó cũng dễ thương, theo kiểu trong suốt mờ mờ, nhưng nó cứ lải nhải hoài về chuyện âm nhạc đã chết cùng với nhóm The Smiths.
Thơ Trần Đình Sơn Cước: nỗi niềm và trăn trở
Nói đến Trần Đình Sơn Cước, tôi nghĩ ngay đến bài thơ “Ngày tục giảng ở Huế” của anh[1]. Mời đọc vài trích đoạn:
ngày tục giảng khởi đầu bằng buổi thượng kỳ
(…)
năm phút mặc niệm …
mắc cạn
Thứ người ta sợ chưa chắc là uy quyền, mà là khoảng im lặng phủ lên những nơi từng chứa quá nhiều quyền lực. Cần im lặng thì người ta mới nghe được tiếng mục ruỗng đang âm thầm rã ra từ bên trong, những thứ tưởng là vững bền.
Một thời Đại Học Sài Gòn: Giáo sư Trần Ngọc Ninh và Di ngôn ẩn giữa bao mùa tuyết xưa (Kỳ 4)
Giới trẻ Miền Nam nói chung–và ở đây có lẽ cũng bao gồm nhóm Tình Thương–có một mối quan tâm hiện thực: Trước hết, thanh niên, sinh viên-học sinh không thể rơi vào quỹ đạo của Hoa Kỳ qua một thiểu số lãnh đạo chưa đủ khả năng, do điều này sẽ giúp Cộng sản thành công trong việc kéo dân chúng về phía họ, nhất là tại nông thôn … là những nơi sẽ quyết định vận mạng cuộc chiến. Quan trọng hơn, sự giúp đỡ của Hoa Kỳ vẫn cần thiết nhưng không thể vi phạm Chủ quyền Quốc gia.
Bình Luận mới